Seriýa: Buraw uçlary näme üçin döwülýär | 6-njy makala
Açarsözler: burgu uçlarynyň döwülmegi, burgu uçlarynyň döwülmegi, HSS burgu uçlarynyň näsazlygy, burgu uçlarynyň berkligi, burgu uçlarynyň ýylylyk bilen işlenilişiniň hili, burgu uçlarynyň döwülmegi, burgularyň perpendikulýarlygy
Öňki makalamyzda biz HSS buraw uçlarynyň hili üçin berkligiň (HRC) näme üçin möhümdigine we näme üçin ýokary berkligiň hemişe gowy däldigine seredip geçdik. Ýokary berkligi bolan, ýöne ýeterlik berkligi bolmadyk buraw uçlary diňe çalt könelmeýär. Ol düýbünden başgaça döwülýär: kem-kemden, öňünden çaklap bolýan könelme arkaly däl-de, döwülme ýa-da döwülme arkaly.
Bu makalada şol näsazlyk görnüşine gönüden-göni seredilýär. Buraw uçlary näme üçin gerek bolşy ýaly könelmegiň ýerine döwülýär ýa-da döwülýär? Bu, alyjylar hakykatda näme ýalňyşlyk bolandygyny we ony düzetmek üçin kimiň jogapkärdigini anyklamaga synanyşanda iň köp gözden gaçyrylýan soraglaryň biridir.
Buraw uçunyň iki dürli usuly bilen näsazlyk ýüze çykyp biler
Buraw uçlarynyň näsazlygy iki kategoriýa bölünýär we olar iki dürli mehaniki prosesden gelip çykýar.
Adaty geýim
Bu her bir alyjynyň görmek isleýän şowsuzlyk režimi. Ulanyşyň dowamynda material deň derejede könelip, öňdebaryjy tehnologiýa kem-kemden solýar. Ol progressiw we öňünden çaklap bolýandyr — alyjylar bölegiň näçe wagtlap dowam etjekdigini takmynan çaklap bilýärler we şoňa görä gural çalşygyny meýilleşdirip bilýärler. Hiç hili garaşylmadyk zat ýok.
Çatlama ýa-da döwülme
Bu her bir alyjynyň gaça durmak isleýän näsazlyk görnüşidir. Kesiji gyranyň kiçi bir bölegi birden döwülýär ýa-da tutuş burgunyň ujy döwülýär. Bu materialyň ýyrtylmagy däl - bu materiala düşýän stres onuň çydap biljek derejesinden geçende birden döwülmegidir.
Bu hili näsazlyk adatça hiç hili duýduryş bermeýär. Buraw uçlary adatça bir pursatda kesip, beýleki pursatda bolsa lekelenip bilner - käwagt iş bölegini özi bilen alyp gidýär.
Tapawudy düşünmek möhümdir, sebäbi döwülme we döwülme seýrek ýagdaýlarda adaty aşynmanyň çaltlaşmagyna sebäp bolýan şol bir zatlardan ýüze çykýar. Olar aýratynlykda anyklanmalydyr.
Çipleriň we döwülmeleriň üç esasy sebäbi
1. Ýylylyk bilen işlenişde ýüze çykýan kemçilikler: Eýýäm döwülen burgu uçlary
Buraw uçlarynyň berkligi çig polatdan däl-de, termal işlemeden gelip çykýar.
Söndürilenden soň, HSS örän berk, ýöne şol bir wagtyň özünde örän döwülýän martensit gurluşyny emele getirýär. Eger çydamlylyk ýeterlik däl bolsa - ýa-da geçirilmedik bolsa ýa-da ýaramaz gözegçilik edilse - burguç uçy öçürilen ýagdaýynyň döwülmegini saklap, täsirli berklik sanyny ölçäp biler, şoku siňdirmek ukyby diýen ýaly ýok. Bu ýagdaýda burguç uçy hatda ýeňil zarbada ýa-da kesilen kesmede hem döwülýär.
Baglanyşykly mesele öçürme temperaturasynyň gowşak gözegçiligidir. Eger awstenitleşdirme temperaturasy gaty ýokary bolsa, ol däne gurluşyny gödekleşdirýär we mikrostrukturada durnuksyz saklanan awsteniti galdyrýar. Iki täsir hem öçürme wagtynda we soňraky ulanyşda berkligi peseldýär we ýarylma howpuny ýokarlandyrýar.
Şeýle hem, alyjylar köplenç düýbünden sypdyrýan näsazlyk režimi bar: burgunyň uçundan dabana çenli şol bir san bilen berkidi.
Dogry ýylylyk bilen işlenen HSS burawlaýjy burgunyň uzynlygy boýunça deň derejede berklik saklamaýar. Kesiji nokady gyrasyny saklamak we aşynmaga garşy durmak üçin ýeterlik derejede berk bolmaly. Patronuň gysyş güýjüne we burulma zarbasyna çydamly bolmak üçin ştanga ýeterlik derejede berkligi saklamaly. Üpjün ediji tutuş göwdesini bir ýokary sana çenli berkidende, ilkinji garaýyşda ýokary hilli önüm ýaly görünmegi mümkin - hemme ýerde berk. Iş ýüzünde ştanga zerur bolan berkligini ýitirdi we burgunyň uçy agyr ýük astynda ştangada birden, döwülmäge meýilli bolýar. Bu öňki makalamyzdaky ýaly bir prinsip, bir ädim öňe ädildi: nädogry ýerde ulanylan ýokary berklik has gowy burgunyň uçyny döretmeýär.
2. Gyralary artykmaç ýükläp bilýän kesiş şertleri
Material we ýylylyk bilen işlenilmegi dogry bolsa-da, burgunyň ulanylyş usuly döwülmäge sebäp bolup biler. Umumy ýagdaýlara aşakdakylar girýär:
• Kesme kesildi— burgunyň uçlary burçly ýüze, çarpaz deşige ýa-da kebşirleme tikişine girende ýa-da çykanda, kesiji gyradaky ýük bir pursatlyk deňagramsyzlaşýar we adaty kesiji güýçlerden has ýokary zarba ýüküni döredýär.
• Iş üçin gaty materiallaryň iýmitlendirme tizligi gaty pes— polat ýaly materiallarda, gaty haýal ötürme, gyranyň aşagyndaky täze materialy kesmegiň ýerine, eýýäm işlenip gatap galan ýüzüň üstünden sürtülmegine mümkinçilik berýär. Soňra indiki geçiş guralyň özünden has gaty material bilen gabat gelýär.
• Çipleriň gowşak çykarylmagy— fleýtalary açyp bilmeýän çipler kesiji gyra bilen gaýtadan kesilýär we her geçişde goşmaça mehaniki zarba döredýär.
• Maşyn ýa-da iş gurallarynyň ýeterlik derejede berk däldigi— titreme kesiji tarapy gaýta-gaýta şok ýüklemesi bilen urýar we ýerli döwülmegi çaltlaşdyrýar.
• Iş böleginiň arka ýüzünde açyş— burgunyň uçlugy doly deşik açylýança golaýlanda, garşylyk birden pese gaçýar we uçlyk öňe süýşüp, iň ýaramaz pursatda gyrasyna güýçli ýük düşýär.
Bu ýagdaýlaryň hiç biri buraw uçunyň materialyndan ýa-da ýylylyk bilen işlenişinden ýüze çykmaýar. Olar parametrlerden we gurnamalardan ýüze çykýar — we olar gowy buraw uçuny kemçilikli buraw uçy ýaly aňsatlyk bilen döwýär.
3. Okdan daşary burawlamak: Uç döwülende, könelmän
Üçünji bir näsazlyk görnüşi hem bar, ol ýygy-ýygydan hil kemçiligi bilen ýalňyşdyrylýar: burgunyň uçlary kesýän ýüzüne perpendikulýar däl we gapdal ýük bilen egilip, döwülýär.
Burawly burguç uzyn, inçe aýlanýan guraldyr. Onuň geometriýasy egilme ýüküni däl-de, eksen boýunça kesiş güýjüni we momenti dolandyrmak üçin gurlan. Burguç uç deşigiň okuna perpendikulýar deňleşdirilmedik mahaly — iş böleginiň ýüzüniň özi burçly bolany üçin, operator el burguçy burçdan daşary saklaýar, burguç pressiniň şpindeli we iş bölegi dogry deňleşdirilmedik ýa-da uç girişde sowulýar — ol bir wagtyň özünde kesiş güýjüni we gapdal egilme güýjüni alyp barýar.
Inçe wal şeýle gapdal ýüki götermek üçin gowy däl. Hatda dogry ýylylyk bilen işlenen berk materialdan ýasalan buraw uçlary hem egilme dartgynlygy onuň kese-kesiginiň göterip biljek derejesinden geçende döwülýär. Bu hili näsazlyk çalt bolup, arassa görünýän döwülme bilen bolýar we kiçi diametrli, uzyn buraw uçlarynda has köp duş gelýär - uzynlyk-diametr gatnaşygy näçe ýokary bolsa, şol bir kiçi deňleşdirilme burçunyň döreden egilme momenti şonça uly bolýar we uçlaryň oňa garşylygy şonça-da gowşak bolýar.
Bu ýagdaý ilkinji ikisinden tapawutlanýar: bu asla material ýa-da proses meselesi däl - bu geometriýa we gurnama meselesi.
Başgaça aýdylanda, bazardaky iň gowy burguç hem, eger ol yzygiderli perpendikulýardan daşary işlese, ahyrsoňy döwülýär. Hut şonuň üçin tejribeli ussalar deňleşdirmäge we merkezleşdirmäge uly üns berýärler, esasanam elde saklanýan gurallarda, inçe listlerde we burçly ýüzlerde, bu ýerde perpendikulýarlygy gözardy etmek aňsat, ýöne gurallaryň ömrüne tizlik ýa-da iýmit ýaly gönüden-göni täsir edýär.
Satyn alyjylar haýsy sebäpden gözleýändigini nädip bilýärler
Buraw uçunyň nähili döwülýändigi köplenç meseläniň hakykatda nirededigini görkezýär:
•Täze buraw uçlarynda kesiş parametrleri öňküden üýtgedilmän, ýaryklama— bu materiala ýa-da ýylylyk bilen işlenilişine gönükdirilendir, bitiň ulanylyşyndaky birden üýtgeşiklige däl.
•Diňe belli bir şertlerde ýüze çykýan döwülme (kesilen kesikler, çuň deşikler, poslamaýan polat)— bu burgunyň özüne däl-de, kesiş parametrlerine ýa-da ulanylyşyna gönükdirilendir.
•Dabanyň içinde arassa döwülme, görünýän deformasiýasy az— uçuň berkidilendigini we ştiftiň zerur bolan berkligini ýitirendigini sorag astyna almak gerek.
•Burçly ýüzlerde, inçe listlerde ýa-da ýaramaz deňleşdirilen gurluşlarda egri görnüşli döwülme— burgunyň näsazdygyny çaklamazdan öň, perpendikulýarlygyny we deňleşdirilişini barlaň.
Bu sebäpler gürrüňde bir ýere jemlenýär, ýöne olar düýbünden başga ýollarda ýerleşýär: material ýa-da ýylylyk bilen işleme meselesi üpjün ediji bilen proses we barlag maglumatlary barada gürleşmegi talap edýär; kesiş ýagdaýy meselesi parametrleri sazlamagy talap edýär; perpendikulýarlyk meselesi gurnama we deňleşdirme babatda gözden geçirmegi talap edýär. Haýsysy bilen iş salyşýandygyňyzy bilmek meseläni hakykatda çözýär - buraw uçlarynyň täze tapgyryny çalşyrmak gurnama meselesini çözmez, iýmitlendirme tizligini sazlamak bolsa ýylylyk bilen işleme kemçiligini düzetmez.
Bu seriýa barada
"Buraw uçlary näme üçin şowsuz bolýar" atly tehniki seriýa biziň önümçilik toparymyz tarapyndan ýazylandyr. Her makala buraw uçlarynyň işiniň bir aýratyn faktoryna — çig maldan başlap, gaplama çenli — ünsi jemleýär. Maksat ýönekeý: alyjylara hakykatda näme satyn alýandyklaryny we haýsy soraglary bermelidiklerini düşündirmäge kömek etmek.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 29-njy iýuny